iusunionis
EU LAW

დამფუძნებელი მამები

11 ადამიანი, რომლებმაც ევროპის კავშირის შექმნა შთააგონეს — ევროკომისიის ოფიციალური გამოცემის მიხედვით

„ნახევარ საუკუნეზე მეტი ხნის წინ რამდენიმე შორსმჭვრეტელმა ლიდერმა შთააგონა ის ევროპის კავშირი, რომელშიც დღეს ვცხოვრობთ… წინააღმდეგობის მოძრაობის მებრძოლებიდან იურისტებამდე — დამფუძნებელი მამები სხვადასხვა ადამიანები იყვნენ, რომლებსაც ერთი იდეალი აერთიანებდა: მშვიდობიანი, გაერთიანებული და აყვავებული ევროპა.“

ორიგინალი: „From resistance fighters to lawyers, the founding fathers were a diverse group of people who held the same ideals: a peaceful, united and prosperous Europe.“

კონრად ადენაუერი

Konrad Adenauer · 1876–1967

🇩🇪 გერმანია

გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკის პირველი კანცლერი (1949–1963)

  • 1933 წელს ნაცისტებმა კიოლნის მერის თანამდებობიდან გადააყენეს; 1944 წელს გესტაპოს ციხეში იყო.
  • 1949–1955 წლებში გერმანია დასავლეთს დაუკავშირა: ევროპის საბჭო (1951), ECSC (1952), NATO (1955).
  • შუმანის დეკლარაციისა (1950) და EEC-ის ხელშეკრულების (1957) აქტიური მომხრე.
  • 1963 — ელისეს ხელშეკრულება (მეგობრობის ხელშეკრულება) საფრანგეთთან, შარლ დე გოლთან ერთად.

წყარო: ბროშურა, PDF გვ. 5–6

ჟოზეფ ბეში

Joseph Bech · 1887–1975

🇱🇺 ლუქსემბურგი

ლუქსემბურგის პრემიერ-მინისტრი და საგარეო საქმეთა მინისტრი

  • საგარეო საქმეთა მინისტრად, დევნილობაში, 1944 წელს ბენილუქსის ხელშეკრულებას მოაწერა ხელი.
  • მიაღწია, რომ ECSC-ის უმაღლესი ორგანოს შტაბი ლუქსემბურგში განთავსებულიყო.
  • 1955 წლის 1–3 ივნისს მესინის კონფერენციას თავმჯდომარეობდა — ბენილუქსის მემორანდუმი, რომელმაც რომის ხელშეკრულებამდე მიგვიყვანა.

💡 როგორ შეუძლია პატარა ქვეყანას გადამწყვეტი როლის შესრულება.

წყარო: ბროშურა, PDF გვ. 7–8

იოჰან ვილემ ბეიენი

Johan Willem Beyen · 1897–1976

🇳🇱 ნიდერლანდები

ბანკირი, ნიდერლანდების საგარეო საქმეთა მინისტრი

  • საერთაშორისო ანგარიშსწორების ბანკის პრეზიდენტი; 1944 — ბრეტონ-ვუდსის კონფერენცია.
  • „ბეიენის გეგმა“ — საბაჟო კავშირი და საერთო ბაზარი არა მხოლოდ ქვანახშირსა და ფოლადში, არამედ „ყველაფერში“.
  • თავდაცვის გაერთიანების ჩავარდნის შემდეგ მისი გეგმა მესინაზე (1955) დაბრუნდა და რომის ხელშეკრულების ბირთვი გახდა.

⚠️ ბროშურა წერს, რომ მარშალის გეგმა (1948) კოორდინაციას „OECD“-ში მოითხოვდა; 1948 წელს ეს ორგანიზაცია OEEC იყო (ABC of EU Law, 2023, გვ. 13).

წყარო: ბროშურა, PDF გვ. 9–10

უინსტონ ჩერჩილი

Winston Churchill · 1874–1965

🇬🇧 გაერთიანებული სამეფო

დიდი ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრი (1940–1945, 1951–1955)

  • ერთ-ერთი პირველი, ვინც „ევროპის შეერთებული შტატები“ მოითხოვა — ციურიხის უნივერსიტეტში, 1946 წელს.
  • 1948 — ჰააგის ევროპის კონგრესის საპატიო თავმჯდომარე → ევროპის საბჭო (1949-05-05).
  • 1953 — ნობელის პრემია ლიტერატურაში.

„ჩვენ უნდა ავაშენოთ ერთგვარი ევროპის შეერთებული შტატები.“

ორიგინალი: “We must build a kind of United States of Europe.”

ℹ️ ჩერჩილის ევროპა — ევროპის საბჭო (თანამშრომლობა), არა ევროპის კავშირი (ზენაციონალურობა) → კვ. 1.

წყარო: ბროშურა, PDF გვ. 11–12

ალჩიდე დე გასპერი

Alcide De Gasperi · 1881–1954

🇮🇹 იტალია

იტალიის პრემიერ-მინისტრი (1945–1953) და საგარეო საქმეთა მინისტრი

  • ფაშისტურმა რეჟიმმა დააპატიმრა (1927); შემდეგ ვატიკანში ბიბლიოთეკარად მუშაობდა.
  • იტალია ევროპის საბჭოს, მარშალის გეგმასა და NATO-ს შეუერთა; შუმანის გეგმის მხარდამჭერი.
  • 1954 — ECSC-ის საპარლამენტო ასამბლეის პრეზიდენტი; „შუამავალი“ გერმანიასა და საფრანგეთს შორის.

„მომავალი არ აშენდება ძალით ან დაპყრობის სურვილით, არამედ დემოკრატიული მეთოდის მომთმენი გამოყენებით, შეთანხმების კონსტრუქციული სულისკვეთებითა და თავისუფლების პატივისცემით.“ (კარლოს დიდის პრემია, 1952)

ორიგინალი: “the future will not be built through force, nor the desire to conquer, but by the patient application of the democratic method, the constructive spirit of agreement, and by respect for freedom”

წყარო: ბროშურა, PDF გვ. 13–14

ვალტერ ჰალშტაინი

Walter Hallstein · 1901–1982

🇩🇪 გერმანია

ევროპული კომისიის (EEC) პირველი პრეზიდენტი (1958–1967)

  • კერძო და კორპორაციული სამართლის პროფესორი.
  • 1950 — გერმანიის დელეგაციის ხელმძღვანელი შუმანის კონფერენციაზე; ჟან მონესთან ერთად მუშაობდა.
  • ფედერალური ევროპის მომხრე ძლიერი კომისიითა და პარლამენტით; დე გოლთან დაპირისპირება → „ცარიელი სკამის“ კრიზისი (1965).
  • მისი პრეზიდენტობისას დაიწყო ევროპული სამართლის კონსოლიდაცია, რომელმაც ეროვნულ კანონმდებლობაზე დიდი გავლენა მოახდინა.

წყარო: ბროშურა, PDF გვ. 15–16

სიკო მანსჰოლტი

Sicco Mansholt · 1908–1995

🇳🇱 ნიდერლანდები

ფერმერი, წინააღმდეგობის მოძრაობის წევრი, ევროპის პირველი კომისარი სოფლის მეურნეობაში

  • ომის შემდგომი ჰოლანდიური შიმშილის მოწმე → ევროპა სურსათით თვითკმარი უნდა ყოფილიყო.
  • პირველი კომისიის (1958) წევრი; საერთო სასოფლო-სამეურნეო პოლიტიკის შემოქმედი.
  • 1968 — „მანსჰოლტის გეგმა“ (მემორანდუმი პოლიტიკის რეფორმაზე).
  • კომისიის ვიცე-პრეზიდენტი 1958–1972, მეოთხე პრეზიდენტი 1972–1973.

წყარო: ბროშურა, PDF გვ. 17–18

ჟან მონე

Jean Monnet · 1888–1979

🇫🇷 საფრანგეთი

პოლიტიკური და ეკონომიკური მრჩეველი; შუმანის დეკლარაციის შთამაგონებელი

  • 31 წლის ასაკში ერთა ლიგის გენერალური მდივნის მოადგილე (1919).
  • მოამზადა შუმანის დეკლარაცია (1950-05-09) — ფრანგული და გერმანული ქვანახშირისა და ფოლადის ერთი უმაღლესი ორგანოს ქვეშ.
  • 1952–1955 — ECSC-ის აღმასრულებელი ორგანოს (უმაღლესი ორგანოს) პირველი პრეზიდენტი.
  • 1954-ის შემდეგ — „ევროპის შეერთებული შტატების სამოქმედო კომიტეტი“.
  • არჩეულ თანამდებობაზე არასოდეს ყოფილა — მხოლოდ დარწმუნების ძალით მოქმედებდა.

„ევროპაში მშვიდობა არ იქნება, თუ სახელმწიფოები ეროვნული სუვერენიტეტის საფუძველზე აღდგება… ევროპის სახელმწიფოებმა ფედერაცია უნდა შექმნან…“ (1943-08-05)

ორიგინალი: “There will be no peace in Europe, if the states are reconstituted on the basis of national sovereignty... The European states must constitute themselves into a federation...”

წყარო: ბროშურა, PDF გვ. 19–20

რობერ შუმანი

Robert Schuman · 1886–1963

🇫🇷 საფრანგეთი

საფრანგეთის საგარეო საქმეთა მინისტრი (1948–1952); „ევროპის მამა“

  • დაიბადა ლუქსემბურგში, გერმანიის მოქალაქედ; 1919-ში საფრანგეთის მოქალაქე გახდა.
  • 1950-05-09 — შუმანის დეკლარაცია: ფრანგულ-გერმანული ქვანახშირი და ფოლადი ერთი უმაღლესი ორგანოს ქვეშ, ღია სხვებისთვისაც.
  • 1951-04-18 — ექვსმა სახელმწიფომ პარიზის ხელშეკრულებას მოაწერა ხელი (ECSC).
  • 1958–1960 — ევროპული პარლამენტის წინამორბედის პირველი პრეზიდენტი; 9 მაისი — ევროპის დღე.

„ევროპა ერთბაშად ან ერთი გეგმით არ შეიქმნება. ის აშენდება კონკრეტული მიღწევებით, რომლებიც ჯერ დე ფაქტო სოლიდარობას შექმნის.“

ორიგინალი: “Europe will not be made all at once, or according to a single plan. It will be built through concrete achievements which first create a de facto solidarity.”

წყარო: ბროშურა, PDF გვ. 21–22

პოლ-ანრი სპააკი

Paul-Henri Spaak · 1899–1972

🇧🇪 ბელგია

ბელგიის პრემიერ-მინისტრი და საგარეო საქმეთა მინისტრი

  • ბენილუქსის (1944) ერთ-ერთი შემქმნელი; გაეროს გენერალური ასამბლეის პირველი სესიის თავმჯდომარე; NATO-ს გენერალური მდივანი.
  • მესინაზე (1955) — სპააკის კომიტეტის თავმჯდომარე; „სპააკის ანგარიში“ → რომის ხელშეკრულებები (1957), რომელსაც ბელგიის სახელით მოაწერა ხელი.
  • ზენაციონალური ევროპის დამცველი დე გოლის „ფუშეს გეგმის“ (1962) წინააღმდეგ.

„ხვალინდელი ევროპა ზენაციონალური ევროპა უნდა იყოს.“

ორიგინალი: “The Europe of tomorrow must be a supranational Europe.”

⚠️ ბროშურა სპააკის ზოგ თარიღს ორნაირად ასახელებს: გაეროს პირველი სესია — 1945 და 1946; NATO — „1957–61“ და „1956 წელს აირჩიეს“ → აქ თარიღს არ ვუთითებთ.

წყარო: ბროშურა, PDF გვ. 23–24

ალტიერო სპინელი

Altiero Spinelli · 1907–1986

🇮🇹 იტალია

ფედერალისტი, ევროპარლამენტის წევრი (1979-იდან)

  • ფაშისტურმა ტრიბუნალმა 16 წლითა და 8 თვით გაასამართლა (10 წელი ციხეში, 6 — გადასახლებაში); პატიმრობაში, კუნძულ ვენტოტენეზე, ვენტოტენეს მანიფესტი დაწერა — ევროპული კონსტიტუციის ერთ-ერთი პირველი მოთხოვნა.
  • 1943 — ევროპის ფედერალისტური მოძრაობა; ევროპული კომისიის წევრი 1970–1976.
  • 1984-02-14 — ევროპარლამენტმა მიიღო მისი „ხელშეკრულების პროექტი ევროპის კავშირის შესახებ“ („სპინელის გეგმა“) → შთაგონება ერთიანი ევროპული აქტისა (1986) და მაასტრიხტისთვის (1992).
  • ევროპარლამენტის მთავარი შენობა ბრიუსელში მის სახელს ატარებს.

წყარო: ბროშურა, PDF გვ. 25–26

ℹ️ ეს 11 ადამიანი 2013 წლის ოფიციალური ბროშურის სიაა. თავად ბროშურა წერს: „ბევრი სხვაც დაუღალავად შრომობდა ევროპული პროექტისთვის“. დღეს EU-ს ოფიციალური საიტი უფრო ფართო სიას აქვეყნებს — „EU pioneers“ — რომელშიც ეს 11-ივე ადამიანია და, მათ გარდა, მაგალითად: სიმონ ვეილი (ევროპარლამენტის პირველი ქალი პრეზიდენტი), ლუიზ ვაისი, ურსულა ჰირშმანი, მარგა კლომპე, ნილდე იოტი, მელინა მერკური, ანა ლინდი, ჰელმუტ კოლი და ფრანსუა მიტერანი. EU pioneers — european-union.europa.eu ↗

წყარო

European Commission, The founding fathers of the EU (Publications Office, 2013) · doi:10.2775/98747 · Publications Office ↗. ტექსტის გამოყენება ნებადართულია („Reproduction is authorised“); ფოტოებს ცალკე საავტორო უფლება აქვს, ამიტომ აქ არ ქვეყნდება. ციტატების ქართული თარგმანი — ჩვენია.